Blog

Jip en Janneke - 65 jaar jong

jip en janneke boek 190Jip en Janneke zijn jarig! Het allereerste verhaaltje over de beroemdste buurkinderen van Nederland verscheen op 13 september 1952 in Het Parool. Ze worden dus 65 jaar; een bijna-pensioengerechtigde leeftijd. De dikke omnibus met al hun avonturen is een van de meest gevraagde boeken in de Arnhemse Kinderboekwinkel; het boek wordt zelfs zo vaak als kraamcadeau gegeven dat jonge ouders soms meerdere exemplaren bij ons terugbrengen met de vraag of ze mogen ruilen, ‘want we kregen er vier!’

Natuurlijk: aan een aantal verhaaltjes zie je dat ze verouderd zijn. Dan hebben we het niet eens over de kolenboer, of over zoiets wonderbaarlijks als een borstelmannetje dat met paard en wagen langs de deuren gaat.

In de wereld van Jip en Janneke is een tante met een auto iets heel bijzonders. Moeder is de hele dag thuis, liefst in de keuken. Janneke leert breien, speelt met Poppejans en heeft een keukentje, terwijl Jip in de appelboom klautert – en er niet meer uit durft – en alle meubeltjes van Jannekes poppenhuis op de grond gooit om zijn auto's in de kamers te parkeren.
Progressieve ouders draaiden (en draaien wellicht nog steeds) de rollen om: ineens gilt Jip bij het zien van een spin en glijdt Janneke heel hard van de trapleuning.
Vanaf de jaren ’70 waren er heftige discussies over de verouderde rolpatronen in de verhaaltjes. Feministes riepen schande, want ‘Janneke, die godvergeten trut, kan letterlijk niets!’ En niet alleen de kindertjes waren te stereotiep, maar ook hun ouderwetse, rolbevestigende ouders konden niet door de beugel. Bij de Engelse uitgave mochten de oorspronkelijke zwart-witte plaatjes zelfs niet gebruikt worden: Jip en Janneke zouden op negertjes lijken en dat werkte volgens Engelsen discriminatie in de hand. Tenslotte werd Annie M.G. Schmidt verweten dat ze onderwerpen als seksualiteit, agressie en echtscheidingen verzweeg.
Zo nu en dan laait de discussie weer op, ook bij ons in de winkel. ‘Die verhaaltjes kunnen écht niet meer,’ verzucht de ene klant, waarop de andere zegt: ‘maar ze hebben precies de juiste lengte en mijn kind vindt ze zo leuk!’

jipenjannekefeest 175Is er één kind dat zich druk maakt om al deze commotie?  Goed, zo nu en dan moet de voorlezer even uitleggen wat een flik is, of een kanapee (sic). Maar Jip en Janneke leest zó heerlijk voor, de zinnen rollen van de bladzijden, kinderen luisteren ademloos en roepen ‘nog eentje!’ Daar gaat het toch om? Als je weet dat je eigen moeder gewoon een baan heeft en je vader ’s avonds kookt, dan ga je heus niet denken dat de rolverdeling in Jip en Janneke de standaard moet zijn. Jip en Janneke zijn inmiddels dan wel senioren, maar ze blijven de jeugdige vriendjes van hele generaties kleuters.

Lidewij

Van 10 tot en met 20 mei 2017 is het Annie M.G. Schmidtweek. Dit jaar staan Jip en Janneke centraal.

Share

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen