GVRDe Nijmeegse Kinderboekwinkel bestaat 25 jaar. Roald Dahl verrichtte indertijd de opening. De bedenker van onvergetelijke figuren als Daantje, Matilda en de Grote Vriendelijke Reus, de man die wurmenspaghetti verzon en de Chocoladefabriek, de man die kinderen waarschuwde om nóóit vrouwen te vertrouwen die altijd handschoenen dragen, want zo’n vrouw zou een heks kunnen zijn… de enige echte meneer Dahl opende onze Kinderboekwinkel!

“Dear Miss de Mooij, You wrote me such a nice letter that I must write back to you and thank you for it.”
In 1984 krijgt De GVR een Zilveren Griffel. Carole de Mooij is zo enthousiast over het boek dat ze een felicitatie-brief stuurt aan Roald Dahl. Dahl schrijft terug en een paar maanden daarna komt hij naar De Arnhemse Kinderboekwinkel om zijn boeken te signeren.

winkel arnhem 2 Af en toe stapt ze de winkel binnen. Ze kijkt alvast wanhopig want het is weer zo ver: haar zoon moet een boek lezen. Voor Nederlands. Uit haar tas haalt ze een lijstje met titels die volgens zijn leraar geschikt zijn. Eén van deze boeken moet het worden.
En dan begint de ellende. De leraar houdt al jaren, eeuwen vast aan dezelfde lijst. Meer dan de helft van de titels is niet eens meer in druk. Wat overblijft is een rijtje van onder andere Thea Beckman, An Rutgers van der Loef en Evert Hartman; boeken waar veertigers van nu misschien mooie herinneringen aan bewaren, maar waar jongeren niet eens meer aan beginnen. Traag, verouderd, tuttig, niet om door te komen. ‘Oorlogswinter vond hij nog wel leuk,’ zucht de moeder. ‘De film, bedoel ik.’

Op de basisschool zijn ze vaak nog gretige lezers, maar zodra de brugklas in zicht is, haken veel kinderen af. Ze lezen alleen nog maar als het moet. En met tegenzin. Als ik het lijstje van deze leraar zie, begrijp ik waarom. Natuurlijk: die man heeft het druk. Maar zo veel tijd kost het toch niet om nu en dan een (kinder-)boekwinkel binnen te stappen en te kijken wat er aan nieuwe jongerenliteratuur verschijnt?

pluk van de pettefletNederland kent een vaste boekenprijs. Dat betekent dat bijvoorbeeld Pluk van de Petteflet overal €19,95 kost, ongeacht of je een boekhandel in Arnhem, Amsterdam of Amersfoort binnenstapt. Ook maakt het - qua prijs - niet uit of je Pluk bij de Kinderboekwinkel aanschaft of bij een keten als AKO of Bruna. Overal €19,95, tot de uitgever besluit de prijs te verhogen of te verlagen.

Een algemeen bekend gegeven, zou je denken, maar dat blijkt niet het geval. Regelmatig staat een klant (m/v) met zijn mobieltje de kaft van een boek te fotograferen. Als je vraagt waarom, stamelt hij wat over het ISBN-nummer dat handig is bij bestellen via internet. Het fabeltje dat boeken bij die internetwinkel met dat irritante blauwe mannetje goedkoper zijn dan in een echte boekhandel, is hardnekkig. Flauwekul natuurlijk, want je betaalt daar zelfs nog extra voor de verzendkosten.

gebroeders leeuwenhart‘En het is een heel gevoelig kind,’ zegt de oma. Ze zoekt een mooi boek voor haar elfjarige kleindochter. Nou, dat is geen probleem. Een kind dat wat sensitiever is dan gemiddeld kan vaak extra genieten van een bijzonder verhaal. Ik reik dan ook al naar de klassieker De gebroeders Leeuwenhart; het schitterende boek van Astrid Lindgren waarin kleine Kruimel Leeuwenhart zijn angst voor de dood overwint. ‘Oh nee,' zegt de oma verontwaardigd, ‘dáár kan mijn kleindochter niet tegen. Daar moet ze van huilen.’ Ze kijkt me aan of ik een kinderbeul ben. Uiteindelijk vertrekt ze met Hoe overleef ik de brugklas, een boek waar je je geen buil aan valt, maar waarvan het net zo min duidelijk is waarom ze dit wel geschikt acht voor zo’n heel gevoelig kind.

rode papaverHet is eind 2011. De dagen zijn kort, de avonden lang en uiterst geschikt om met een boek op de bank te kruipen. Bovendien is het de tijd van terugblikken en van de onvermijdelijke lijstjes van het afgelopen jaar.

Was 2010 een jaar met prachtige uitschieters op kinderboekengebied; in 2011 is de oogst wat gelijkmatiger. Het allerlaatste boek over Robin (van Sjoerd Kuyper) verschijnt: O rode papaver boem pats knal! Robin bedenkt de mooiste observatie van het afgelopen jaar: “Als je op de zon woont, heb je altijd warme voeten.” Een waardig slot van een onvergetelijke serie.

Andere series woekeren juist voort: een explosie aan Stiltons, stapels Grijze Jagers, nieuwe Weerwolfjes, Het leven van een Loser... Dat je op dit laatste succes makkelijk meedobbert, bewijzen de vele Loserklonen: Dagboek van een muts, Dagboek van een watje/vampier en Coolman en ik zijn allemaal kopieën in de traditie meer-van-hetzelfde. Hap-slik-weg.